Sarı cisim çatmazlığı

Sarı cisim latınca corpus luteum adlanır.  Vizual olaraq sarı rəngdə olduğundan belə adlanır.  Bu menstrual siklin ikinci fazasında yumurtalamadan sonra yaranır. Sarı cisim həqiqi və yalançı olmaqla iki yerə bölünür.  Əgər hamiləlik yoxdursa yalançı sarı cisim adlanır və yumurtalamadan 10-15 gün sonra sorulur.Sorulmasını təmin edən uşaqlıq tərəfindən sintez olunan prostoqlandin F2 dir.

Əgər hamiləlik baş verərsə sarı cisim həqiqi sarı cisim adlanır. Sarı cismin ölçüsü 2-5 sm ola bilər. Sarı cisim aparatının çəkisi 600 mq a qədər çatır. Sarı cismin funksiyası progesteron sintez etməklə qalınlaşmış endometrium qatının mayalanmış yumurtahüceyrənin uşaqlıq boşluğuna düşməmiş soyulmasının, uşaqlığın yığılmasının qarşısını almaqdır , həm də mayalanmış yumurtahüceyrənin genetik strukturunun yarısı qadın orqanizmi üçün yad olduğundan orqanizm onu yad maddə kimi xaric etməsinin qarşısını alır, uşaqlıq qan dövranını artırır.

Sarı cismin fəaliyyəti ilk 14 gün lüteinləşdirici hormon tərəfindən təmin edilir , daha sonra isə xorion tərəfindən sintez olunan xorionik qonadotropin vasitəsilə təmin edilir. Artıq 7- 9 həftəlik hamiləlikdə cift sarı cimin funksiyasını öz üzərinə götürməyə hazır olur. Artıq sarı cisim tələb olunmur. Deməli sarı cisim hamiləliyin ilk 8 həftəsində tələb edilir. Bu dövrdə sarı cisimdə baş verən müxtəlif dəyişikliklər hamiləliyin pozulmasına səbəb ola bilər.

Diaqnoz

Sarı cisim çatmazlığı olan qadınlarda adətən menstrual siklin ikinci dövrü 10 gündən az davam edir, menstrual qanaxma baş verməmişdən bir neçə gün qabaq artıq qan ləkələri izlənir. Düz bağırsaqda ölçülən temperatur isə 37 dən aşağı olur. Yada ki bir neçə gün yüksək olur sonra isə kəskin aşağı enir.  Bu əlamətləri olan qadında artıq sarı cisim çatmazlığından şübhələnmək olar. Bunu dəqiqləşdirmək üçün siklin 21 ci günü progesteron təyini gərəkir, yaxşı olar ki progesteron bu dövrdə 15 ng/ml dən yüksək olsun. Amma gözlənilən norma bu dövrdə 6.5 nq /ml dən böyük olmalıdır. USM də sarı cisim aparatına nəzarət də gərəkir.

Əvvəllər sarı cisim çatmazlığını təsdiq etmək üçün endometrial biopsiya təklif edilirdi və bunu təsdiq etmək üçün iki sikl bu prosedura təkrar edilməli idi və biopsiya günləri də fərqlənirdi- bəziləri bunu ovulyasiyadan bir neçə gün sonra ,bəziləri isə menstrual qanxama olmamışdan iki gün əvvəl aparmaq lazım olduğunu deyirdilər. Lakin bu prosedur xəstə üçün ağır olduğunda görə, həm də daha asan metodlarla diqanoz qoyula bildiyinə görə indi diaqnostikada istifadə edilmir. Bu üsul ancaq bir halda istifadə oluna bilər- əgər endometriumun progesterona həssaslığının olmamasına şübhə varsa.

 

Sarı cismin fəaliyyəti pozulması 3 nöqtədə baş verə bilər- LH (lütenləşdirici hormon) və ya XQ (xorionik qonadotropin) az olması,  sarı cismin  LH və ya XQ yə həssas olmaması və ya endometriumun progesterona həssas olmaması.

Lakin sarı cisim fəaliyyəti yanaşı gedən bir qrup xəstəlikləri zamanı da pozula bilər-

zob, hiperprolaktinemiya, yumurtalıqların polikistozu xəstəliyi, follikulun erkən lüteinizasiyası, keyfiyyətsiz follikul. Belə halda yanaşı gedən xəstəliyi müalicə etmək kifayətdir.

Qeyd etmək lazımdır ki ola bilsin ki, bir sikldə sarı cisim yaxşı fəaliyyət göstərməsin, amma gələcək sikllərdə normal fəaliyyət göstərsin.

Müalicə

sarı cisim çatmazlığı analyışı 1949 cu ildə ilk dəfə qeyd edilib və o dövrdən müxtəlif müalicə üsulları təklif edilir.

Sarı cisim çatmazlığı müalicəsində vitamin B6 nın bir aylıq qəbulunun effektiv olması haqqında məlumatlar var.

insan xorionik qonadotropini, progesteron sarı cisim çatmazlığında istifadə oluna bilər.

Əgər qanda XQ və ya LH normadan azdırsa insan xorionik qonadotropinin təyin etməklə yaxşı nəticələr alına bilər. Lakin XQ əlavə effektləri kifayət qədərdir və onun uzun müddətli təyini əlverişsizdir.

Əgər sarı cisim nomal səviyyədə olan LH və ya XQ yə həssaslıq göstərmirsə onda progesteron təyini yaxşı nəticələr verər.

Əgər endometrium progesterona həssaslığı yoxdursa  bu zaman ancaq kötük hüceyrələrinin uşaqlığa köçürülməsi effekt verə bilər.

Hələlik sarı cisim çatmazlığının ən ziyansız və effektiv üsulu hamiləlik planlaşdırılması dövründə və hamiləlik dövründə 20 və ya 35 həftəsinə qədər progesteron qəbuludur.

 

 

 

 

 

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma